Willem van Oranje 1533-1584

Vader van het vaderland

Lees voor...

Willem van Oranje was een edelman die als jongeman veel wilde bereiken. Hij groeide uit tot een dwarsligger, een rebel. Toch wordt hij vaak de 'vader des vaderlands' genoemd. Hij legde de basis voor een nieuwe Nederlandse staat. Ook al was dat niet zijn bedoeling geweest…

Ineens was Willem een prins

Willem werd in 1533 op slot Dillenburg in Duitsland geboren. Toen hij 11 jaar oud was, erfde hij het prinsdom Oranje in Frankrijk. Voortaan was hij een prins. Karel de Vijfde eiste dat de nieuwe prins rooms-katholiek zou worden opgevoed, ook al waren zijn ouders protestant. Daarom groeide Willem vanaf zijn twaalfde op aan het keizerlijk paleis in Brussel. Hij kreeg een Franstalige opvoeding, want dat paste bij zijn stand.

Willem verzette zich tegen Filips II

Vanaf 1555 kreeg Willem van Oranje belangrijke banen. Hij werd lid van de regering, baas van het leger en  stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht. Willem werd één van de belangrijkste edellieden in de Nederlanden. Maar hoe belangrijker hij werd, hoe slechter het ging tussen hem en zijn koning, Filips II. De edelen die met Willem bevriend waren, waren het ook niet eens met Filips II. Net als Willem wilden de edelen dat Filips II minder streng was tegen de ketters. Ze waren er ook tegen dat Filips steeds meer ambtenaren stuurde om het land te besturen. Die ambtenaren waren namelijk geen edellieden. En dat betekende dat de edelen steeds minder macht kregen.

Daar komt ons volkslied vandaan

Willem en Filips II kregen steeds vaker ruzie. Na de Beeldenstorm in 1566 vluchtte Willem naar Dillenburg. Hij wilde van daaruit een einde maken aan de regering van de hertog van Alva. Alva was aangesteld door koning Filips II om in Nederland de orde terug te brengen. Vanaf 1568 deed Willem met zijn leger gewapende invallen in de Nederlanden. Maar hij voerde de strijd ook op een andere manier: via folders, strijdliederen en spotprenten. Aan die strijd hebben we ons volkslied, het Wilhelmus, te danken.

Bijna was het gelukt

In het begin hadden Willem van Oranje en zijn edelen niet veel succes. Pas toen de watergeuzen op 1 april 1572 Den Briel veroverden, kreeg de  opstand van Willem van veel meer kanten steun.
Het lukte Filips niet om de opstandelingen in Holland en Zeeland te verslaan. Dat was ook te danken aan het doorzettingsvermogen van Willem van Oranje. In 1576 sloten Holland en Zeeland in Gent vrede met de andere gewesten van de Nederlanden: de 'Pacificatie' van Gent. Het ideaal van Oranje was ineens heel dichtbij. Hij wilde graag dat de zeventien Nederlanden onder leiding van de adel één land vormden. Een land waarin de verschillende godsdiensten in vrede naast elkaar konden bestaan. Maar de vrede hield geen stand en de gewesten gingen weer uit elkaar.

Willem van Oranje wordt vermoord!

In 1580 loofde Filips II een beloning uit voor degene die Willem van Oranje zou doden. Willem schreef een brief om zich te verdedigen. En de Staten-Generaal van de opstandige gewesten schreven het ' Plakkaat van Verlatinghe'. Eigenlijk zeiden ze allebei hetzelfde: ze vonden dat ze gelijk hadden met hun opstand tegen Filips II. Hij was een heel slechte koning, een echte tiran, zeiden ze.
Op 10 juli 1584 werd Willem van Oranje doodgeschoten door Balthasar Gerards. Het leek even alsof Oranje niets had bereikt. Maar nog geen vijfentwintig jaar later hadden de opstandige gewesten zich ontwikkeld tot de Republiek der Verenigde Nederlanden. Willem van Oranje wordt gezien als degene die de basis had gelegd voor deze nieuwe staat.


  • ongeveer 3000 voor Christus Hunebedden De eerste boeren  
  • van 47 tot ongeveer 400 De Romeinse Limes Op de grens van de Romeinse wereld  
  • 658-739 Willibrord De Friezen worden christenen  
  • 742-814 Karel de Grote Keizer van het Westen  
  • Ongeveer 1100 Hebban olla vogala Begin van de Nederlandse taal  
  • 1254-1296 Floris V Een Hollandse graaf en ontevreden edelen  
  • Van 1356 tot ongeveer 1450 De Hanze Handelssteden in de Lage Landen  
  • ± 1469-1536 Erasmus Een beroemde humanist  
  • 1500-1558 Karel V Nederland wordt één land  
  • 1566 De Beeldenstorm De strijd tussen de godsdiensten  
  • 1533-1584 Willem van Oranje Vader van het vaderland  
  • 1588-1795 De Republiek Een unieke regering in Europa  
  • 1602-1799 De VOC Nederland breidt uit over zee  
  • 1612 De Beemster Nederland en het water  
  • 1613-1662 De grachtengordel Stadsuitbreidingen in de 17e eeuw  
  • 1583-1645 Hugo de Groot Bedenker van het moderne volkenrecht  
  • 1637 De Statenbijbel Het belangrijkste boek  
  • ± 1606-1669 Rembrandt De grote schilders  
  • 1662 De Atlas Major De wereld in kaart  
  • 1607-1676 Michiel de Ruyter Zeehelden en de macht van de Republiek  
  • 1629-1695 Christiaan Huygens Wetenschap in de Gouden Eeuw  
  • 1632-1677 Spinoza Op zoek naar de waarheid  
  • ±1637-1863 Slavernij Slaven in Amerika  
  • 17e en 18e eeuw Buitenhuizen Rijk wonen buiten de stad  
  • 1744-1828 Eise Eisinga Verstand, kennis en wetenschap worden belangrijk  
  • 1780-1795 De patriotten Crisis in de Republiek  
  • 1769-1821 Napoleon Bonaparte De Franse tijd  
  • 1772-1843 Koning Willem I Het koninkrijk van Nederland en België  
  • 1839 De eerste spoorlijn Sneller vervoer  
  • 1848 De Grondwet De belangrijkste wet van een land  
  • 1860 Max Havelaar Een klacht tegen de regering in Nederlands-Indië  
  • 19e eeuw Verzet tegen kinderarbeid De fabriek uit, de school in  
  • 1853-1890 Vincent van Gogh Schilder in een nieuwe tijd  
  • 1854-1929 Aletta Jacobs Mannen en vrouwen dezelfde rechten  
  • 1914-1918 De Eerste Wereldoorlog Neutraal in oorlogstijd  
  • 1917-1931 De Stijl De kunst verandert helemaal  
  • 1929-1940 De crisisjaren Het gaat niet goed in Nederland  
  • 1940-1945 De Tweede Wereldoorlog Nederland bezet en bevrijd  
  • 1929-1945 Anne Frank De Jodenvervolging  
  • 1945-1949 Indonesië Een kolonie vecht zich vrij  
  • 1886-1988 Willem Drees De verzorgingsstaat  
  • 1 februari 1953 De watersnood Het gevaar van het water  
  • vanaf 1948 De televisie Iedereen kijkt televisie  
  • vanaf ongeveer 1880 Haven van Rotterdam De poort naar de wereld  
  • 1911-1995 Annie M.G. Schmidt Tegen de keurige Nederlanders  
  • vanaf 1945 Suriname en de Nederlandse Antillen De koloniën worden zelfstandig  
  • 1995 Srebrenica Hoe zorg je voor vrede in moeilijke tijden?  
  • vanaf 1945 Veelkleurig Nederland Een maatschappij met veel culturen  
  • 1959-2030? De gasbel Het gas raakt op  
  • vanaf 1945 Europa Nederlanders en Europeanen  
groep 7 en 8