Johan Ziesenis, Portret Willem V, c.1768-1769
Willem de Vijfde werd geboren op 8 maart 1748 in Den Haag. Hij
was de zoon van de stadhouder. Nederland was in die tijd een
republiek, een land zonder koning. De stadhouder was in die tijd de
belangrijkste man van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Als
een stadhouder stierf werd zijn zoon automatisch de nieuwe
stadhouder.
Willem de Vijfde was achttien jaar toen hij stadhouder werd. Maar
het ging toen helemaal niet goed in de Republiek. De Republiek
raakte in een crisis. In deze crisis kwam een nieuwe politieke
groep naar voren, de burgers. Tot dan toe hadden de 'gewone'
burgers geen stem in het bestuur. Niet van hun stad en niet van hun
land. Willem de Vijfde was misschien geen koning, maar hij
gedroeg zich wel zo, vonden de burgers. Ze zeiden dat hij veel te
veel macht had en dat hij de schuld was van de crisis.
Deze kritische burgers noemden zich 'patriotten'. De
patriotten richtten 'vrijkorpsen' op. Dat waren verenigingen van
gewapende burgers. Ze wilden de macht overnemen. Stadhouder Willem
de Vijfde voelde zich al snel niet meer veilig in Den Haag en trok
zich terug in Nijmegen. In 1787 stuurde de koning van Pruisen zijn
leger om de orde te herstellen. Hij deed dat op verzoek van zijn
zus Wilhelmina, de vrouw van Willem de Vijfde. De vrijkorpsen van
de patriotten konden niet op tegen de goed getrainde Pruisische
soldaten. Ze verloren de opstand. In 1795 kwam er alsnog een einde
aan de Republiek. De Franse Republikeinen hadden net hun eigen
koning weggestuurd en kwamen de patriotten te hulp. Willem de
Vijfde vluchtte met zijn gezin naar Engeland. Hij stierf op 9 april
1806.
doek 141 x 101 cm, Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis, Den Haag.