Max Havelaar 1860

In 1860 verscheen een boek waar veel over gepraat zou worden. Het boek heette 'Max Havelaar' en de schrijver was Multatuli. Hij was teleurgesteld over de slechte manier waarop Nederland over de  kolonie Nederlands-Indië (nu Indonesië) regeerde. En vooral over de misstanden die daar het gevolg van waren. Met het boek protesteerde hij daartegen.

Verschillende verhalen in één verhaal

Multatuli was trouwens niet zijn echte naam. Hij heette Eduard Douwes Dekker en had als ambtenaar in Nederlands-Indië gewerkt. Multatuli schreef het boek als een 'raamvertelling'. Dat betekent dat het verschillende kleinere verhalen zijn, die door elkaar heen lopen en samen één groot verhaal vormen.

Een fantasieloze, gierige man

Het boek opent met het verhaal van Batavus Droogstoppel. Hij is een handelaar in koffie. Droogstoppel is het beste voorbeeld van een nare, fantasieloze, gierige man. Hij was het symbool voor de manier waarop Nederland van zijn kolonie profiteerde. Droogstoppel krijgt op een dag bezoek van Sjaalman, een oud klasgenoot. Hij vraagt Droogstoppel om een boek dat hij geschreven heeft uit te geven.

Max Havelaar was het er niet mee eens

Dan volgt het verhaal over de belevenissen van Max Havelaar in Nederlands-Indië. Max Havelaar is assistent-resident, dat is een hoge en belangrijke baan. Dit verhaal is voor een groot deel wat Multatuli/Douwes Dekker zelf heeft meegemaakt. Max Havelaar neemt het op voor de onderdrukte Javanen (de inwoners van Nederlands-Indië). Hij wordt tegengewerkt door zijn Nederlandse bazen, maar ook door enkele Javanen die met de Nederlanders samenwerken. Die profiteren namelijk van de nieuwe handel.

Een liefdesverhaal of een fel protest?

In het boek worden ook een aantal aparte verhalen verteld, zoals het liefdesverhaal van Saïdjah en Adinda. Het is mooi en verdrietig, maar niet zomaar een verhaal. Het laat ondertussen heel scherp zien hoe de Javanen lijden onder de uitbuiting en wreedheden van de Nederlanders.
Het einde van het boek is voor koning Willem III bedoeld. Het is weer een fel protest tegen wat de koning allemaal laat gebeuren in Nederlands-Indië. Als koning is hij ten slotte eindverantwoordelijke voor alle ellende. En hij is degene die het kan veranderen.

Het boek werd een hit!

In eerste instantie werd het boek kritisch ontvangen. Maar niet lang. Al snel werd het heel beroemd en steeds weer opnieuw gedrukt. Zelfs nu nog! Het boek is inmiddels in 42 talen uitgebracht. In 1999 noemde de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer het verhaal van Max Havelaar: Het boek dat een einde maakte aan het kolonialisme.