Indonesië 1945-1949

Proklamasi. Kami bangsa Indonesia dengan ini menjatakan kemerdekaan Indonesia …
Wij, het volk van Indonesië, verklaren hierbij dat Indonesië onafhankelijk is …
Dat zei Soekarno op 17 augustus 1945. Het was een korte bijeenkomst ergens op straat in Jakarta. Maar zo liet Indonesië de wereld weten, dat Nederlands-Indië geen  kolonie meer was en voortaan Indonesië heette.

Eigenlijk begon het al eerder

Twee dagen eerder had de Japanse bezetting zich overgegeven. Dat was het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië.
Al vóór de oorlog waren er in Nederlands-Indië steeds meer groepen die los van Nederland verder wilden. Leiders als Soekarno, Mohammad Hatta en Soetan Sjahrir wilden een zelfstandig land worden. Anderen wilden alleen meer zelf kunnen beslissen. Maar Nederland wilde niets van dit alles horen.

Ze werden in kampen gedwongen om te werken

Toen kwam in 1942 de Japanse aanval op Nederlands-Indië. Er werd hard gevochten, maar op 27 februari won Japan de slag in de Javazee. 8 maart 1942 gaf Nederlands-Indië zich over. De soldaten werden gevangengezet en de meeste Nederlanders moesten naar kampen. De mannen moesten voor de Japanners werken. De Japanners gooiden ook de hele regering omver. Eigenlijk was dat al het einde van Nederlands-Indië.

Nederland liet niet los

Na 1945 probeerde Nederland de macht weer terug te krijgen. Door te onderhandelen en door geweld. Dat betekende weer vechten: de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. Tweemaal zette Nederland het leger groot in. Ze werden ' politionele acties' genoemd. Het leverde niets op en op 27 december 1949 legde Nederland zich erbij neer. Voortaan was Indonesië een zelfstandig land. Nederland deed dit niet helemaal vrijwillig. Er was veel druk van het buitenland.

Ze hielden een deel vast

Een deel van Nederlands-Indië hield Nederland nog tot 1962 vast: Nieuw-Guinea. Daarna kwam het als overgang onder toezicht van de VN (Verenigde Naties). In die tijd werden de Papoea's (de bevolking van Nieuw-Guinea) gevraagd wat zij wilden. Uiteindelijk besloten ze dat Nieuw-Guinea bij Indonesië hoorde. Dat was in 1969. Voortaan waren de grenzen van de  Republiek Indonesië weer dezelfde als die van Nederlands-Indië.

Er vielen veel doden

Tijdens de onafhankelijkheidsoorlog was er heftig gevochten tussen de verschillende partijen. De verliezers voelden zich na 1949 niet meer zo welkom in Indonesië. Ruim 300.000 Nederlanders, Indische Nederlanders, Papoea's en Indonesiërs verlieten het land. De meesten gingen naar Nederland. Bij de vertrekkers zaten ook 12.500 Molukse soldaten. Ze hadden gevochten in het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Samen met hun gezinnen kwamen ze in 1951 naar Nederland. Ze mochten uit het leger als ze dat wilden.

Een minister zegt sorry

In 2005 was Minister Bot (van Buitenlandse Zaken) bij de viering van zestig jaar Indonesische onafhankelijkheid. Nederland maakte zo duidelijk dat Indonesië inderdaad al op 17 augustus 1945 was ontstaan. Minister Bot zei dat het Nederland speet dat het toen 'aan de verkeerde kant' had gestaan. En dat er zoveel slachtoffers waren gevallen.
Deze uitspraak was voor veel mensen in Nederland een belangrijke uitspraak, vooral voor alle mensen die deze oorlog van dichtbij hadden meegemaakt.