De Atlas Major 1662

Wereldberoemd zijn de Nederlandse atlassen en kaarten van de familie Blaeu (spreek uit: Blauw) uit Amsterdam. Vooral de Atlas Major was de mooiste atlas van de wereld zoals die toen bekend was. Blaeu maakte zijn kaarten en atlassen in de 17e eeuw, toen de Republiek der Verenigde Nederlanden haar Gouden Eeuw beleefde.

Nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon

Amsterdam groeide en groeide. Het was het centrum van de wereldhandel, van koloniën overzee en van rijkdom. In zo’n stad was geld genoeg en er kwamen mensen van over de hele wereld. Een prima plek dus voor een bedrijf in kaarten en atlassen. De kopers waren zeelieden en kooplieden die voor hun reizen goede kaarten nodig hadden. Maar ook rijke burgers waren nieuwsgierig naar de wereld achter de horizon. Zij gaven maar al te graag geld uit aan mooie, dure atlassen of prachtig gemaakte wereldbollen.

Willem Blaeu had gevoel voor zaken doen

Blaeu had goed gezien dat er belangstelling was voor kaarten en atlassen. Vanaf de tweede helft van de 16e eeuw waren ‘caertschrijvers’ (kaartenmakers) in Enkhuizen en Edam al op zoek naar geschikte kaarten. Ze gebruikten er buitenlandse voorbeelden voor. Willem Janszoon Blaeu had een goed gevoel voor zaken. Toen hij over het werk van de kaartenmakers hoorde, zag hij er handel in. Hij ging in de leer bij de beroemde Deense sterrenkundige Tycho Brahe. Toen hij terugkwam, begon hij zijn eigen bedrijf in kaarten en atlassen in Amsterdam.

Kletsen met reizigers en veel lezen

Zijn allereerste gedrukte kaarten (1605) vielen meteen op door de kwaliteit en de vernieuwingen die hij erin aanbracht. Blaeu ging er niet zelf op uit om alles na te meten. Hij gebruikte bestaande kaarten voor zijn ontwerpen. Die vulde hij aan met nieuwe kennis uit scheepsjournaals, reisverslagen en gesprekken met zeelieden. De kaarten en atlassen van Blaeu stonden al snel overal bekend als heel goed.

De hele wereld in een atlas

Na zijn dood erfde Willems zoon Joan het bedrijf. Dat was in 1638. Joan maakte het familiebedrijf nog veel groter. Hij bracht heel veel nieuwe kaarten en atlassen uit. De beroemdste daarvan is de Atlas Major uit 1662. Hij kwam in verschillende delen en talen op de markt. In bijna zeshonderd kaarten en duizenden pagina’s beschrijvingen bracht deze meerdelige atlas de wereld van toen in kaart.

De kaarten klopten niet helemaal

De atlas liet zien hoeveel meer ze over de wereld te weten waren gekomen door ontdekkingsreizen en de handel overzee. De kaarten zelf waren prachtig gemaakt, maar niet altijd nieuw. Ze waren vaak al eerder gedrukt en klopten niet helemaal meer. Maar dat maakte niet uit, iedereen vond het toch een geweldige atlas. Mensen wilden dit mooie boek heel graag hebben, ook om ermee op te scheppen. Liefst kochten ze de grote atlas met een dure leren omslag.
Blaeu had met zijn Atlas Major de wereld van toen binnen handbereik gebracht in de mooist denkbare uitvoering.