Aletta Jacobs 1854-1929

Mannen en vrouwen dezelfde rechten

Lees voor...

Aletta Jacobs werd in 1871 toegelaten tot de universiteit. Niks bijzonders, zul je misschien zeggen, maar dat was het wel. Ze was namelijk de allereerste vrouw die in Nederland officieel naar de universiteit mocht.

Alleen jongens mochten naar de universiteit

Aletta was 17 jaar en zat nog op school toen ze minister-president Thorbecke een brief schreef. Daarin vroeg ze ‘toegang tot academische lessen’, want ze wilde heel graag dokter worden. Thorbecke antwoordde binnen een week, maar niet aan Aletta zelf! Hij schreef haar vader dat het goed was. Door Aletta’s brief gingen de Nederlandse universiteiten open voor meisjes.
Vóór die tijd mochten alleen jongens studeren. Alleen Anna Maria van Schurman had in de 17e eeuw ooit wat lessen mogen volgen in Utrecht. Anna Maria was een geleerde vrouw die meer dan tien talen beheerste! In de collegezaal moest ze wel achter een gordijntje zitten om de jongens niet af te leiden.

Aletta zorgde voor een plek om even te zitten

Haar hele leven is Aletta Jacobs voor de rechten van vrouwen opgekomen. Toen ze eenmaal arts was, hielp ze vrouwen aan voorbehoedmiddelen. Daardoor werden ze niet meer ieder jaar zwanger. Maar daar bleef het niet bij. Aletta kwam veel winkelmeisjes tegen met allerlei lichamelijke klachten. Die klachten kregen ze doordat ze op hun werk wel 11 uur aan één stuk moesten blijven staan. Dankzij Aletta Jacobs kwam er een wet die winkels verplichtte om ‘zitgelegenheid’ voor het personeel te regelen.

Aletta vocht haar hele leven voor vrouwen

Aletta vocht ook vijftig jaar lang voor vrouwenkiesrecht. In die tijd mochten vrouwen niet stemmen zoals nu. Alleen mannen die rijk genoeg waren om belasting te kunnen betalen, hadden kiesrecht. Zij bepaalden wie er in een nieuwe regering kwam.
Aletta voerde haar strijd met anderen die ook gelijke rechten voor vrouwen wilden. Deze vrouwen waren de eerste ‘feministen’. Ze waren heel actief. Ze organiseerden tentoonstellingen, maakten kranten en schreven over vrouwenkiesrecht. Ze demonstreerden en boden de regering petities aan. Met die petities vroegen ze de regering of de tweede kamer om de wet te veranderen. Het duurde tot 1919 voor het vrouwenkiesrecht werd ingevoerd. In 1922 mochten de Nederlandse vrouwen – eindelijk – voor het eerst naar de stembus. Aletta Jacobs was toen 68 jaar oud.

Gelijke rechten voor iedereen

Politiek is eeuwenlang een mannenwereld geweest, net zoals de universiteit, de kerk en het leger. Mannen waren de baas en vrouwen moesten doen wat mannen vonden dat ze moesten doen. Vrouwen telden niet echt mee. Ze moesten voor het huishouden en de kinderen zorgen, en dat was het wel zo’n beetje. Daar is altijd kritiek op geweest, maar pas in de 20e eeuw kwamen de echte veranderingen. In 1919 zorgden feministen voor vrouwenkiesrecht. Daarna was het tot de jaren zestig stil. Toen lieten nieuwe feministen van zich horen: ‘dolle mina’s’. Zij wilden ‘de vrouw bevrijden’. Ze wilden meer dan het huisvrouwenbestaan van hun moeders. Ze wilden echt gelijke rechten.
In 1980 werd de ‘wet op gelijke behandeling’ aangenomen, die zegt dat alle mensen gelijk zijn, dezelfde rechten en plichten hebben en dus allemaal hetzelfde behandeld moeten worden.


groep 7 en 8